علائم عفونت مفاصل و درمان عفونت استخوان در کودکان + علت عفونت

علائم عفونت مفاصل و درمان عفونت استخوان در کودکان + علت عفونت

عفونت مفاصل یا استخوان چیست؟

زمانی که میکروبی وارد بدن شده و به مفاصل راه پیدا میکنند و در آنجا تکثیر میشوند، میتوانند موجب بروز التهاب استخوان و مغز استخوان و ضریع استخوان شوند که به آن "عفونت مفصل" (آرتریت) میگویند. ممکن است در اين بيمارى تمام استخوانهای بدن درگیر عفونت شوند.

عفونت چه زمانی رخ میدهد؟

زمانی که میکروب ها از طریق جریان خون و از یک محل آلوده همچون زخم یا دمل در محل دیگری از بدن، به استخوان یا مفصل می رسند عفونت استخوان یا مفصل رخ میدهد، اما در برخی موارد هم عفونت به طور مستقیم از بافت آلوده مجاور انتقال می یابد.

راههای انتقال باکتری به استخوان

1- از راه جریان خون به خصوص در حضور عفونت سایر بافتها مثلاً: سلولیت پوست

شایعترین نوع بروز عفونت استخوان، انتقال میکروب ها از طریق جریان خون است. در ابتدا یک فرد دچار عفونتی باکتریایی بصورت گلودرد چرکی یا عفونت چرکی پوست مثل زرد زخم  میشود که در این زمان باکتری های مولد این بیماری ها از محل عفونت به جریان خون فرد وارد شده و سپس از راه آن خود را به استخوان رسانده و در آنجا رشد و تکثیر کرده و علائم **استئومیلیت** را ایجاد میکنند.

**استئومیلیت یا عفونت استخوان به عنوان یک بیماری جدی و خطرناک شناخته شده است که نیاز به درمان فوری دارد و با آنتی بیوتیک و معمولا عمل جراحی، بیمار بهبود می یابد. **

2- از راهِ ترومای نافذ مثلاً: شکستگی باز

در زخم هایی که بدنبال سوراخ شدن پوست بوسیلهٔ یک شیء برنده و ورود آن به بافتی از بدن و یا وقتی شکسگی باز استخوان بوجود آمده، میکروب ها از محیط خارج از بدن بطور مستقیم و از طریق زخم به استخوان وارد شده و در آن رشد کرده و موجب عفونت استخوان میشوند.

3- از راه مداخلهٔ پزشکی مثلا: به دنبال تثبیت شکستگی با جراحی و گذاشتن پروتز یا پیچ و پلاک فلزی در داخل استخوان، عصبکشی در دندانپزشکی و دیگر اقدامات درمانی.

علل التهاب و ورم استخوان

1- میکروب استافیلوکوک، شایعترین عامل ورم استخوان میباشد.

2- در برخی موارد اغلب باکتریهایی مانند: استرپتوکوک، انتروباکترها ومایکوباکتریوم و گاه قارچها عامل بیماری میباشند.

3- سالمونلا، در کم خونی سلول داسی شکل، اغلب عامل بیماری است.

انواع عفونت استخوان

• حاد

تب، درد، تورم، قرمزی، گرمی و احساس درد با لمس بر روی استخوان مبتلا، به خصوص هنگام حرکت دادن مفصل مجاور آن از علائم عفونت حاد استخوان میباشند. ممکن است مفاصل مجاور ناحیه مبتلا نیز دچار التهاب (قرمزی، گرمی و تورم)، احساس ناخوشی عمومی باشند. وجود درد به صورت امتناع از حرکت دادن اندام، خودداری از راه رفتن، لنگیدن هنگام راه رفتن یا جیغ زدن هنگام لمس یا حرکت دادن عضو مبتلا، در کودکانی که هنوز قادر به تکلم نیستند، نشان داده میشود.

• مزمن

در صورتی که درمان به موقع صورت نگیرد و عفونت استخوان مزمن شود، درمان آن بسیار سخت خواهد شد. علت ابتلا به عفونت مزمن استخوان، ممکن است به خاطر وجود باکتریهای داخل سلولی (داخل سلولهای استخوان) باشد. این باکتریها قادر هستند به سلولهای دیگر استخوانی هجوم ببرند، علاوه بر این، ممکن است باکتریهای بین استخوانی در مقابل آنتیبیوتیکها مقاومت کنند که احتمال بروز استئومیلیت مزمن را باعث میشوند. استئومیلیت مزمن میتواند به فلج شدن، قطع عضو و حتی مرگ نیز بینجامد.

عفونت استخوان در کودکان می تواند به مفصل ها منتقل شده و باعث بروز التهاب مفاصل شوند.

چه عواملی باعث ابتلا بیشتر کودکان به عفونت مفاصل می ­شود؟

به علت این که سیستم ایمنی نوزاد تکامل نیافته است احتمال ابتلا به هر نوع عفونت در نوزاد بیشتر بوده و باعث انتشار آن به سایر سیستم­ ها نیز می­شود، مثلا

اگر نوزاد به عفونت تنفسی دچار شد احتمال بروز عفونت مغزی (مننژیت) بیشتر خواهد شد و یا اگر عفونت پوستی داشت باعث انتشار عفونت به مفصل مجاور آن نیز می­شود، درواقع چون این انتشار از طریق خون صورت می­گیرد بنابراین احتمال ابتلا همه اجزاء بدن نوزاد به عفونت وجود دارد.

چه عواملی ابتلا به عفونت مفصل را بیشتر می­کند؟

1 - وجود عفونت پوستی در نواحی حوالی مفصل

2- رعایت نکردن اصول استریلیزاسیون (استریل کردن) در زمان خونگیری­ و یا تزریقات داخل وریدی مکرر از نوزاد

3- بستری بودن طولانی مدت نوزاد که هم باعث تزریقات و خونگیری ­های مکرر می ­شود و هم وضعیت ایمنی نوزاد را به خاطر عدم تغذیه مداوم نوزاد از شیر مادر مختل می­نماید.

4- وزن بسیار پائین نوزاد هنگام تولد که احتمال ابتلا به عفونت های مختلف در این زمان را بیشتر می­کند.

کدام مفاصل کودکان بیشتر گرفتار عفونت می ­شود؟

هیچ مفصلی در بدن انسان از ابتلا به عفونت در دوره نوزادی در امان نیست ولی مفاصل بزرگ بیشتر مبتلا می­شوند. اغلب عفونت استخوان، در کودکان 5 تا 14 ساله به خصوص پسران رخ می دهد و معمولا استخوانهای بلند مثل استخوان ران، درشتنی و استخوان بازو، در کودکان بیشتر درگیر میشوند. در میان مفاصل بزرگ مفصل لگن و در حد کمتری شانه به دلیل آنکه علائم آن بیشتر مخفی می­ماند و علائم موضعی نیز کمتر از خود نشان می­دهند از اهمیت بیشتری برخوردار هستند. ولی امکان ابتلا مفاصلی مانند زانو، مچ دست و پا و آرنج نیز وجود دارد و دارای اهمیت هستند.

علائم عفونت مفاصل در کودکان

بروز علائم عفونت در افراد مختلف بستگی به سن دارد، علائم در سنین پایین (زیر یک سال) تب، بیقراری و محدودیت حرکتی است، مثلا زمانی که مادر پوشک بچه را عوض میکند متوجه میشود که کودک پای خود را در حالت خاصی نمیتواند تکان دهد.

اما علائم عفونت در سنین بالا، تب، قرمزی مفصل، تورم مفصلی و محدودیت حرکتی است. زمانی که بیماری دچار عفونت مفصلی و استخوان شده است، باید تحت درمان آنتیبیوتیک وریدی قرار گیرد که البته بر اساس میکروبی که به بدن وارد شده، مدت زمان درمان متفاوت است. مدت درمان برای عفونت مفصل سه هفته و برای عفونت استخوان سه ماه به طول میانجامد.

با کودک یا نوزادی که مشکوک به عفونت مفصل است چه باید کرد؟

در این مرحله باید هرچه سریع تر نوزاد را برای بستری و انجام درمانهای لازم به یک مرکز کودکان رساند، چون تاخیر در درمان باعث انتشار عفونت به استخوان اطراف (استئومیلیت)، مفاصل مجاور و انتشار به اعضاء دیگر از طریق خون می­شود که امکان درمان بدون عارضه را کم کرده و کار را برای بهبودی نوزاد سخت میکند.

عوارض تشخیص دیر هنگام عفونت مفاصل کودکان

تشخیص دیر هنگام عفونت در مفاصلی مانند: هیپ (مفصل ران) باعث **نکروز شدن** (از بین رفتن) سر استخوان ران در محل مفصل به استخوان لگن میشود که هم باعث آرتروز این مفصل و هم باعث کوتاه شدن پای مبتلا میشود.

در دیگر استخوانها و مفاصل نیز تشخیص دیر هنگام عفونت باغث تخریب مفصل و استخوان مجاور و اختلال در رشد استخوان میشود.

**زمانی که خونرسانی به عضو از بین میرود و عضو از انتها شروع به سیاه شدن میکند، نکروز استخوانی ایجاد میشود و ممکن است استخوان سر ران پا یا سایر استخوانها را درگیر کند.**

درمان دارویی و جراحی عفونت مفاصل کودکان

1- نمونه برداری برای میکروسکوپی، سونوگرافی و آزمایش خون

2- درمان با آنتی بیوتیک

3- جراحی جهت بیرون کشیدن مایع از مفصل مربوطه

در مواردی که به علت تاخیر در تشخیص و شروع درمان، چرک در استخوان و اطراف آن ایجاد میشود بیمار حتما نیاز به عمل جراحی برای خارج کردن چرک دارد.

نکته: عفونت های مفصل و استخوان در کودکان، یک مشکل اورژانسی است که باید هر چه زودتر درمان شود. اگر درمان به موقع صورت بگیرد، کودک به طور کامل بهبود می یابد، اما اگر درمان مناسب صورت نگیرد ممکن است در ناحیه مفصل، عفونت شدید شده و ایجاد آبسه کند و به طور خود به خود سر باز کرده و تخلیه شود. پس از درمان عفونت دکتر فیزیوتراپی یا ورزش درمانی را توصیه می کند تا مفصل انعطاف خود را حفظ کند.

معمولا بعد از 24 ساعت از شروع درمان، علائم بیماری فروکش میکند ولی درمان با آنتی بیوتیک حداقل 6 هفته ادامه پیدا میکند. برای مشخص کردن مدت مورد نیاز برای ادامه آنتی بیوتیک، پزشک از علائم بالینی بیمار و آزمایش ESR استفاده میکند.