نقش بازی در یادگیری کودکان چیست؟

هر کدام از انواع بازیها به خصوص بازیهای رومیزی یا بوردگیم مهارت خاصی را در کودک تقویت میکنند. این یادگیری برای کودک میتواند خودآگاه یا ناخودآگاه باشد و هرچه آموزش در لایههای عمیق بازی پنهانتر باشد برای کودک هم اثربخشتر خواهد بود.

این هوشمندی پدر و مادر یا بزرگسالان است که با انتخاب بازیهای مناسب و مطابق با سن و سال و روحیات بچه، بتوانند فضایی را برای آموزش باکفیت او فراهم کنند و دایرهی یادگیریاش را روز به روز وسیعتر کنند. اما این یادگیری چهطور اتفاق میافتد؟

کودکی را به یاد بیاورید که اصرار دارد در کارهای خانه به مادر کمک کند، یا وقتی شما مشغول باغبانی هستید هرجور هست میخواهد در این کار مشارکت کند و نمونههایی از این دست که نشان میدهد موقعیتی که برای یک بزرگسال حکم کار یا فعالیتی جدی را دارد، میتواند برای کودک حکم بازی را داشته باشد.

بچهها تفاوت میان کار، بازی و یادگیری را متوجه نمیشوند بنابراین تا وقتی که این فعالیتها برایشان لذتبخش باشد پذیرای یادگیری مفاهیم نیز خواهند بود.

بازیها بر اساس معیارهای مختلف تقسیمبندی میشوند. بازیهای کارکردی مهارتهای اولیه مثل دست زدن، خندیدن، پا کوبیدن و... را در بچه تقویت میکنند.

از سن 2 سالگی، کودک بازی کردن با اشیاء را شروع میکند و میتواند نقش ویژهای برای اشیاء قائل شود و هویت اسباببازیهایش را به رسمیت بشناسد. برای مثال در این سن، با عروسکش مانند یک کودک رفتار میکند.

در پایان دومین سال زندگی بازیهای تخیلی در زندگی کودک پررنگتر میشوند، چیدن مکعبها روی هم، پازل یا خانهسازی و بازیهای شبیه به این، میتوانند کودک را برای مدت طولانی سرگرم کنند.

بعد از عبور از این مرحله، کودک کمکم میتواند بازیهایی بر مبنای قانون و مقررات را انجام بدهد و قواعد بازی را رعایت بکند.

• بچهها بازی کردن را دوست دارند و همین لذت بردن از بازی، نوعی پاداش ذاتی برای بازی به حساب میآید.
• بازی فرصتیست برای شبیهسازی موقعیتهای پیچیدهی زندگی به شکل عینی و ملموس!
• در بچههای بزرگتر، یادگیری مفاهیم درسی از طریق بازی میتواند جو کسلکننده فضاهای یادگیری مثل کلاسهای خشک و رسمی درس را از بین ببرد.
• بازیهای آموزشی خوب میتوانند مهارت عاطفی و آموزشی را همزمان در بچهها تقویت کنند.
• بازیهای گروهی آموزشی باعث میشوند کودک علاوه بر نقش خودش به درک درستی از نقش دیگران نیز دست پیدا کند و مهارتهای گروهی و همچنین مفاهیمی مثل همکاری یا رقابت را تمرین کند.
• مهارت حل مساله را در بچهها تقویت میکند. کودک در قالب بازیهای آموزشی نحوهی درست برخورد با یک مساله را در موقعیتهای غیربازی، کشف خواهد کرد.

امروزه تولیدکنندگان بازی در ساخت بازی به خصوص بازی های رومیزی این نکته را که کودک بتواند از دل بازی مهارتهایی را به شکل خودآگاه یا ناخودآگاه یاد بگیرد، در اولویت قرار دادهاند. برای مثال زینگو، کارخونهی بازیهای باحال، در بازیهای سری کودک و خردسال خود این اصل را در پیش گرفته است.

از بازیهای زینگو که مهارتهای ویژهای را در کودکان تقویت میکند میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

• جتست

زینگوبازی جتست مخصوص بچههای 8 سال به بالاست. در این بازی 2 نفر باید تصویری را که روی کارت میبینند با قطعههای رنگی روی زمینهی بازی بسازنند. دقت و سرعت توی این بازی حرف اول را میزند و کودکی که زودتر از دیگری تصویر را کامل کند برنده است.

• چینرو

اگر فرزند شما رنگها را با هم اشتباه میگیرد و هنوز نمیتواند میان رنگها و اسمشان هماهنگی و تطابق ایجاد کند، میتوانید با خرید بازی رومیزی چینرو رنگشناسی را در فرزندتان تقویت کنید. زینگوبازی چینرو یک بازی 2 تا 6 نفره مخصوص بچههای 5 سال به بالاست.

در یکی از روشهای بازی، کودک باید نشانهایی را که از نظر رنگ با خانههای روی زمینهی بازی هماهنگی دارند انتخاب کند و رنگ کارت را بلند اعلام کند. همین کار با اعداد و یا با رنگ و عدد به شکل همزمان نیز انجام میشود و در جریان این تکرارها، یادگیری رنگ و اعداد در ذهن کودک کامل میشود.